Perjalanan angkasa lepas ganggu sistem pencernaan angkasawan

• 2026-10-04
• Sains
• Meja Berita

Kajian terbaharu daripada Copenhagen dengan kerjasama Nasa mendedahkan bahawa mikrograviti boleh mengubah tingkah laku bakteria dalam usus, sekali gus menjelaskan mengapa angkasawan sering mengalami sembelit semasa berada di angkasa lepas. Penemuan itu memberi gambaran baharu tentang kesan perjalanan angkasa terhadap sistem pencernaan manusia.

Bakteria mula fermen protein

Penyelidik menganalisis sampel darah daripada 52 angkasawan yang menghabiskan beberapa bulan di Stesen Angkasa Antarabangsa (ISS). Mereka menemui tanda-tanda bahawa bakteria usus mula memfermen protein pada kadar yang lebih tinggi berbanding kebiasaan dalam tempoh beberapa minggu selepas angkasawan tiba di angkasa lepas.

Giorgia La Barbera, seorang profesor bersekutu di Universiti Copenhagen, berkata penemuan itu menunjukkan perubahan ketara dalam aktiviti bakteria usus sebaik sahaja tubuh berada dalam keadaan mikrograviti.

Fenomena fermentasi protein sebenarnya bukan sesuatu yang asing. Ia juga berlaku di Bumi apabila bakteria usus telah menggunakan sebahagian besar serat pemakanan yang tersedia dan mula memecahkan protein sebagai ganti.

Mikrograviti perlahan pergerakan usus

Pasukan penyelidik percaya mikrograviti mungkin memperlahankan pergerakan makanan melalui usus, sekali gus memberi bakteria lebih banyak masa untuk beralih kepada fermentasi protein.

Henrik Roager, salah seorang penulis bersama kajian itu, berkata penemuan tersebut mungkin dapat membantu menjelaskan masalah sembelit dalam kalangan angkasawan.

Dalam keadaan normal, tubuh menggerakkan makanan dan sisa melalui saluran pencernaan menerusi penguncupan otot yang diselaraskan, dikenali sebagai peristalsis. Jika proses itu perlahan, pencernaan boleh berubah sehingga memberi kesan yang lebih serius daripada sekadar ketidakselesaan.

Untuk memahami dengan lebih mendalam, pasukan penyelidik mengkaji metabolit, iaitu molekul kecil dalam darah yang boleh mendedahkan proses yang berlaku di seluruh badan, termasuk dalam usus. Sesetengah produk yang terhasil semasa fermentasi protein boleh memasuki aliran darah.

Kesan kepada kesihatan jangka panjang

Penulis kanan kajian, Lars Ove Dragsted, menegaskan bahawa penyelidikan terdahulu telah mengaitkan sebatian tertentu dengan kesan kesihatan negatif, termasuk kerosakan buah pinggang serta kemungkinan perubahan pada mood atau tumpuan.

Perkara itu menimbulkan persoalan mengenai paksi usus-otak, iaitu sistem komunikasi dua hala yang menghubungkan saluran pencernaan dengan otak, dan sama ada perubahan aktiviti usus di angkasa boleh memberi kesan yang lebih luas.

Bagi angkasawan yang menghabiskan berbulan-bulan di ISS, sembelit mungkin hanya satu ketidakselesaan. Namun, dalam misi yang lebih panjang ke Bulan atau Marikh, perubahan berpanjangan pada fungsi usus boleh menjadi kebimbangan kesihatan yang lebih serius.

Penyelidik mencadangkan beberapa langkah pencegahan, antaranya meningkatkan pengambilan serat pemakanan, menggunakan prebiotik atau mencari kaedah lain untuk merangsang pergerakan usus yang normal. Matlamatnya adalah memendekkan tempoh makanan kekal dalam usus, mengurangkan fermentasi protein yang berlebihan dan membantu mengekalkan persekitaran pencernaan yang lebih sihat.

Penemuan ini turut relevan kepada pesakit di Bumi yang mengalami sembelit dan pergerakan usus yang perlahan. Dragsted berkata pengetahuan ini boleh dimanfaatkan untuk membantu pesakit yang terlantar di katil.

Kajian itu juga menarik perhatian kerana set datanya yang luas. Walaupun sampel diperoleh daripada 52 angkasawan daripada misi dan tahun yang berbeza, para saintis tetap mengesan corak peningkatan fermentasi protein yang konsisten.

Penemuan ini menjadi satu lagi peringatan bahawa tubuh manusia disesuaikan dengan kehidupan di Bumi. Tanpa graviti, sesuatu yang biasa seperti pergerakan makanan melalui usus mungkin tidak lagi berfungsi dengan cara yang sama.